Παιδιά που χρειάζονται την προστασία μας

Τα παιδιά αποτελούν τον πλέον ευαίσθητο, αλλά και αδύναμο κρίκο του κοινωνικού μας ιστού. Η παραμέληση, η κακοποίηση και η παραβίαση των θεμελιωδών δικαιωμάτων των παιδιών αποτελεί και στις μέρες μας μια δυσάρεστη  πραγματικότητα, με την οποία ερχόμαστε αντιμέτωποι καθημερινά, είτε ως δέκτες πληροφοριών και ειδήσεων, είτε ως «μάρτυρες» περιστατικών του κοινωνικού μας περίγυρου.   

Φαινόμενα όπως απουσία, αδυναμία ή ανικανότητα των μελών της φυσικής οικογένειας, λόγω σοβαρών προβλημάτων,  να ασκήσουν επαρκώς τα γονεϊκά τους καθήκοντα και να διασφαλίσουν την προστασία και την ομαλή ανάπτυξη του παιδιού, η ανεύθυνη και επιβλαβής για την ψυχοσωματική υγεία των παιδιών στάση των γονιών, η επαναλαμβανόμενη κακοποίηση ή παραμέληση, η εκμετάλλευση, η εγκατάλειψη, και η κάθε είδους θυματοποίηση, μπορούν να αποτελέσουν  την αιτία για την κινητοποίηση των αρχών, των υπηρεσιών, αλλά και του κοινωνικού περίγυρου με σκοπό την προστασία του παιδιού.

Οι ιδιαίτερες περιστάσεις και συνθήκες που θέτουν σε κίνδυνο την ασφάλεια του παιδιού, και γενικότερα η διαπίστωση της έλλειψης της ελάχιστης αναγκαίας και κατάλληλης  φροντίδας από το φυσικό οικογενειακό και κοινωνικό του περιβάλλον  δεν θα πρέπει να αφήνουν κανέναν αδιάφορο.

Αναλαμβάνοντας δράση

Έπειτα από σχετική κοινωνική έρευνα και αξιολόγηση των δεδομένων από τις αρμόδιες αρχές, υπηρεσίες και κοινωνικούς φορείς, κρίνεται συχνά  αναγκαία η προσωρινή ή η μονιμότερη απομάκρυνση του παιδιού από το επισφαλές ή και επικίνδυνο περιβάλλον και τις δυσμενείς συνθήκες όπου ζει. Στόχος είναι η ένταξή του σε ένα προστατευμένο και επιτηρούμενο περιβάλλον που διασφαλίζει την κάλυψη των βασικών του αναγκών (υλικών, συναισθηματικών, εκπαιδευτικών, κοινωνικών).

Την ευθύνη της απόφασης αυτής έχει ο/η Εισαγγελέας Ανηλίκων, συνεπικουρούμενος από τις κοινωνικές υπηρεσίες που συντάσσουν σχετική έκθεση, με βάση τα συμπεράσματα που προκύπτουν από τα δεδομένα που έχουν συγκεντρώσει και τα οποία συνθέτουν το Κοινωνικό Ιστορικό του περιστατικού (μαρτυρίες, αναφορές, αυτοψία, συζήτηση με το παιδί και πρόσωπα του στενού του περιβάλλοντος, ιατρικές γνωματεύσεις κ.λ.π.).

Επίσης συμβαίνει συχνά τα ίδια τα πρόσωπα που έχουν την ευθύνη του παιδιού να απευθύνονται στις αρχές και τις κοινωνικές υπηρεσίες ζητώντας βοήθεια καθώς, λόγω σοβαρών προβλημάτων που αντιμετωπίζουν, δεν μπορούν να ανταποκριθούν στις  απαιτήσεις και τις υποχρεώσεις που συνεπάγεται η ανατροφή ενός παιδιού. Εκχωρούν με άλλα λόγια την ευθύνη τους αυτή στην πολιτεία και τους θεσμούς.  

Βασικό κριτήριο και  γνώμονας όλων των σχετικών ενεργειών είναι πάντα η διασφάλιση του βέλτιστου συμφέροντος του παιδιού και η απρόσκοπτη ατομική και κοινωνική ανατροφή και εξέλιξη του.

 Η  Φιλοξενία

         Οι Μονάδες που αναλαμβάνουν την προσωρινή ή μακρόχρονη φιλοξενία του παιδιού έχουν μια βασική αποστολή: να παρέχουν στο παιδί όλα τα απαραίτητα για να συνεχίσει μια κανονική, ανάλογη των συνομηλίκων του, ζωή, καλύπτοντας με τον τρόπο αυτό την έλλειψη του συγγενικού περιβάλλοντος  και αμβλύνοντας, όσο είναι δυνατόν, τις συνέπειες του αποχωρισμού και της στέρησης της φυσικής οικογένειας.

Ωστόσο, η ποιότητα των προσφερόμενων υπηρεσιών στους χώρους αυτούς και κατά συνέπεια η επίτευξη των προσδοκώμενων αποτελεσμάτων αναφορικά με τους όρους και τις συνθήκες ανατροφής των παιδιών δεν είναι δεδομένες.

            Σοβαρές ελλείψεις σε εξειδικευμένο επιστημονικό, αλλά συχνά και σε βοηθητικό προσωπικό,  ανεπαρκείς υποδομές και εξοπλισμός, απουσία επαρκών οικονομικών πόρων, αδυναμία εκσυγχρονισμού του πλαισίου λειτουργίας και των επικρατουσών παιδαγωγικών αντιλήψεων, είναι ορισμένοι από τους λόγους που επηρεάζουν αρνητικά την ποιότητα και την αποτελεσματικότητα των προσφερόμενων υπηρεσιών.

Στη χώρα μας σήμερα για πολλούς λόγους (π.χ. έντονο μεταναστευτικό ρεύμα, διόγκωση της φτώχειας) αλλά και λόγω της συρρίκνωσης του συστήματος και των υπηρεσιών προστασίας του παιδιού, οι υφιστάμενοι χώροι δεν επαρκούν για την κάλυψη των αιτημάτων και αναγκών για την προστατευτική φιλοξενία παιδιών.

Τι παρέχουμε στα παιδιά

  • συμβουλευτική και ψυχοκοινωνική υποστήριξη

(εξατομικευμένο σχέδιο υποστήριξης, ομάδες αυτογνωσίας-συνύπαρξης)

  • εκπαίδευση σε διαπροσωπικές και κοινωνικές δεξιότητες
  • ένταξη σε σχολικό περιβάλλον (στην εκπαίδευση)
  • ένταξη σε εκπαιδευτικές και αθλητικές , ψυχαγωγικές δραστηριότητες
  • εργαστήρια δημιουργικής απασχόλησης
  • συμμετοχή σε κοινωνικές δραστηριότητες και εκδηλώσεις
  • συμβουλευτική οικογενειών των φιλοξενουμένων
  • προετοιμασία οικογενειών για αναδοχή
  • διατροφή
  • ιατροφαρμακευτική περίθαλψη
  • κάλυψη αναγκών ένδυσης
  • νομική υποστήριξη, κ.α.

Τα φιλοξενούμενα παιδιά:

  • φοιτούν ισότιμα σε σχολικές μονάδες της περιοχής
  • συμμετέχουν σε δραστηριότητες δημιουργικής αξιοποίησης του ελεύθερου χρόνου
  • σχετίζονται με οικογένειες που συμβάλλουν στην κοινωνικοποίησή τους
  • ενισχύονται στην ανάπτυξη ατομικών, κοινωνικών δεξιοτήτων και  ικανοτήτων, ενθαρρύνονται στην ανάληψη ευθυνών που αναλογούν στην ηλικία τους και στην αποτελεσματική διαχείριση των θεμάτων που τους αφορούν η τους απασχολούν.     

Ποιοι φροντίζουν τα παιδιά

Σε ένα περιβάλλον φιλικό, ζεστό και ασφαλές, την καθημερινή φροντίδα των παιδιών αναλαμβάνουν οι φροντιστές που βρίσκονται δίπλα στα παιδιά σε 24ωρη βάση. Την ψυχολογική και συμβουλευτική υποστήριξη των παιδιών έχουν στην ευθύνη τους ψυχολόγος και κοινωνικός λειτουργός που επιμελούνται και όλων των θεμάτων που αφορούν στην εύρυθμη λειτουργία του ξενώνα και την υποστηρικτική παρακολούθηση της εξέλιξης και των συνθηκών διαβίωσης των παιδιών.

Όλο το ανθρώπινο δυναμικό του ξενώνα μεριμνά για την παιδαγωγική μεταχείριση, την εκπαίδευση, την κοινωνικοποίηση, την ανάπτυξη δεξιοτήτων και γενικότερα την κάλυψη των υλικών και συναισθηματικών αναγκών των παιδιών που φιλοξενούνται και την ενίσχυση των δεσμών τους με το κοινωνικό περιβάλλον.

Το προσωπικό του ξενώνα, μέσω τακτικών συναντήσεων συνεργασίας παρακολουθεί και αξιολογεί συνεχώς την λειτουργία του ξενώνα και την εξέλιξη των φιλοξενουμένων παιδιών. Επίσης, μοιράζεται εμπειρίες και προβληματισμούς, διαμορφώνει προτάσεις και σχεδιάζει ενέργειες με απώτερο στόχο τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των παιδιών, την αποτελεσματική αντιμετώπιση των δυσκολιών και των θεμάτων που προκύπτουν από την ομαδική διαβίωση, αλλά και την ψυχολογική επιβάρυνση που φέρουν τα παιδιά λόγω του κοινωνικού τους ιστορικού.  

Παράλληλα προσφέρεται η δυνατότητα πρακτικής άσκησης σε φοιτητές ψυχολογίας και κοινωνικής εργασίας.

Οργάνωση, λειτουργία, χρηματοδότηση

Τη γενικότερη ευθύνη λειτουργίας, προγραμματισμού και αξιολόγησης του ξενώνα έχει η ΑΡΣΙΣ- Κοινωνική Οργάνωση Υποστήριξης Νέων σε συνεργασία με τη Διεύθυνση Προστασίας Παιδιού & Οικογένειας του Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης. Μέρος της χρηματοδότησης καλύπτεται από εθνικούς πόρους, ενώ το μεγαλύτερο μέρος των αναγκών των φιλοξενούμενων στηρίζεται στην ιδιωτική πρωτοβουλία, μέσω δωρεών σε είδη και οικονομική ενίσχυση.

Εθελοντές

Το έργο του Ξενώνα υποστηρίζεται σημαντικά από εθελοντές της τοπικής, αλλά και της ευρύτερης κοινότητας, οι οποίοι συμβάλλουν ουσιαστικά στη βελτίωση των συνθηκών λειτουργίας του ξενώνα και στην υποστήριξη των φιλοξενούμενων παιδιών.

Ειδικότερα, οι εθελοντές βοηθούν τα παιδιά στα μαθήματα του σχολείου,   συμμετέχουν στην οργάνωση εργαστηρίων δημιουργικής απασχόλησης, αναλαμβάνουν συνοδείες παιδιών σε ψυχαγωγικές και κοινωνικές δραστηριότητες, προωθούν ενέργειες ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης της κοινότητας, και συνδράμουν στην κάλυψη λειτουργικών αναγκών.

Αναδοχή

Η προστασία του παιδιού σε περιβάλλον ιδρύματος ή ξενώνα και το μοντέλο της ομαδικής διαβίωσης αποτελεί μια επιλογή ανάγκης, η οποία με τις καλύτερες ακόμη συνθήκες και  προϋποθέσεις, δεν μπορεί να καλύψει τη φυσική ανάγκη του παιδιού να ζει σε μια οικογένεια, σε ένα κανονικό κοινωνικό περιβάλλον, όπως όλα τα παιδιά, να απολαμβάνει τη φυσική και συναισθηματική φροντίδα εντός ενός οικογενειακού περιβάλλοντος με συγκεκριμένα θετικά  γονεϊκά πρότυπα.

Ο θεσμός της αναδοχής σε όλες του τις βαθμίδες εξυπηρετεί τον σκοπό αυτό και αποτελεί ένα σημαντικό μέσο για την ψυχοκοινωνική ενδυνάμωση, αλλά και την κοινωνικοποίηση του παιδιού. Εφόσον εξασφαλίζονται συγκεκριμένες  προϋποθέσεις και όροι,  προωθείται η σύνδεση των παιδιών με οικογένειες που αναλαμβάνουν εθελοντικά τη φροντίδα του παιδιού σε τακτική βάση και σε συμφωνημένο  χρόνο. Το επιστημονικό προσωπικό του ξενώνα, παρακολουθεί και υποστηρίζει συμβουλευτικά τη σχέση της ανάδοχης οικογένειας με το παιδί.